Poradniki

Zachowek - co musisz o nim wiedzieć

Czym jest zachowek?

Najprościej rzecz ujmując jest to zabezpieczenie interesów osób w taki sposób, by po śmierci spadkodawcy osoby te, w razie gdyby zostały pominięte w testamencie, miały ze spadku jakieś korzyści. Ponadto, należy powiedzieć, iż zachowek należy się jedynie najbliższej rodzinie zmarłego.

1. Zachowek – komu się należy?

Tak jak zostało to już wcześniej powiedziane zachowek należy się najbliższej rodzinie, a więc:

-zstępnym zmarłego, tzn. jego dzieciom, a jeśli oni nie żyją to ich dzieciom, wnukom, prawnukom,

- małżonkowi,

- rodzicom – tylko w przypadku gdy byliby powołani do spadku z ustawy; gdy zmarły pozostawił dzieci bądź wnuki, prawnuki, to rodzice nic nie dziedziczą.

2.Komu zachowek się nie należy?

Rodzeństwo lub dzieci rodzeństwa mogą zostać wyłączone z dziedziczenia bez powodu w testamencie. Gdy spadkodawca umrze bezpotomnie rodzeństwo, mimo iż stanie się ono tzw. spadkobiercami ustawowymi, nie będzie miało prawa do zachowku.

Ponadto, zachowek nie przysługuje:

- osobom wydziedziczonym w testamencie,

- osobom, które sądownie zostaną uznane za niegodne dziedziczenia,

- osobom, które zrzekły się dziedziczenia lub odrzuciły spadek,

- małżonkowi wyłączonemu z dziedziczenia (przypadek, gdy małżonkowie byli w separacji lub gdy zmarły przed śmiercią wystąpił przeciwko współmałżonkowi z uzasadniony m wnioskiem o orzeczenie rozwodu/separacji z winy tegoż współmałżonka).

3.Kiedy przysługuje zachowek?

Zachowek przysługuje każdemu uprawnionemu w momencie, gdy nie otrzymał on należnej mu części spadku ani na skutek dziedziczenia (lub zapisu w testamencie), ani wskutek darowizny. Co więcej, może dojść do sytuacji, gdy uprawniony nie otrzymał całego należnego mu spadku. W takim przypadku przysługuje mu roszczenie o uzupełnienie należności, tzn. zapłatę różnicy między tym co otrzymał, a tym co powinien dostać. Istotne jest, iż uprawniony do zachowku nie może domagać się określonej przez niego rzeczy, a jedynie zapłaty określonej kwoty pieniężnej.

Zabezpieczenie interesów

4.Jak pozbawić rodzinę zachowku?

Istnieje możliwość pozbawienia uprawnionych zachowku przez wydziedziczenie. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy uprawniony do spadku:

-wbrew woli spadkodawcy, postępuje wbrew wszelkim normom społecznym (przypadek znęcania się nad najbliższymi, alkoholizm itp.),

- dopuścił się względem spadkodawcy bądź jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa; może to być przestępstwo zarówno przeciwko życiu i zdrowiu jak i przeciw wolności czy obrazy czci;

- umyślnie i nagminnie nie dopełnia obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy.

Przyczyna wydziedziczenia osoby uprawnionej do zachowku powinna zostać jasno określona w testamencie. Należy powiedzieć, iż mimo wydziedziczenia, potomkowie wydziedziczonego są uprawnieni do zachowku.

Oczywiście wydziedziczony może kwestionować, na drodze sądowej, zasadność wydziedziczenia. W takiej sytuacji dowodzi się, iż przyczyna wydziedziczenia nie istniała lub spadkodawca wybaczył uprawnionemu.

5.Co trzeba wiedzieć o zachowku?

Zachowek nie należy się temu, kto zrzeka się go w umowie notarialnej ze spadkodawcą. Takie postanowienie obejmuje też potomków spadkobiercy, chyba, że w umowie zapisano inaczej.

Wysokość zachowku zależy od wartości części majątku, która przysługiwałaby danej osobie w przypadku dziedziczenia ustawowego. Zazwyczaj wynosi on połowę, natomiast w przypadku dzieci, wnuków, prawnuków, małżonka, a także rodziców trwale niezdolnych do pracy (gdyby otrzymali spadek ustawowy) należy się 2/3 wartości tego, co otrzymaliby na drodze dziedziczenia ustawowego.